Πέμπτη, 22 Σεπτεμβρίου 2016

Ο Ελληνισμός στην Αιθιοπία

Η ελληνική παρουσία στην Αιθιοπία άρχισε τον 18ο αιώνα και συνδέεται με την καταφυγή εκεί ατόμων από τη Σμύρνη και τα νησιά του Αιγαίου, αλλά και με τις επαφές των αβησσυνιακών εκκλησιαστικών παραγόντων με το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας[1].
 
Η άφιξη των Ελλήνων στην Αιθιοπία αρχίζει μεμονωμένα ή μετά από πρόσκληση το 1872, ενώ κατά την περίοδο 1889-1913 η μετακίνησή τους συντελείται πιο οργανωμένα και συνεχίζεται ως το 1974 με την ανατροπή του αυτοκράτορα Χαϊλέ Σελασιέ. Το 1880, Έλληνες εγκαταστάθηκαν στην πόλη Μασάουα, Τζιμπουτί και στην παλιά πόλη του Χαράρ. Το 1887 η επιλογή της Αντίς Αμπέμπα ως πρωτεύουσα της Αιθιοπίας συνοδεύτηκε από γρήγορους ρυθμούς ανοικοδόμησης και συνεργεία Ελλήνων μαστόρων κατευθύνθηκαν στην Αιθιοπία μέσω Τσιμπουτί για να εργαστούν στη Διώρυγα του Σουέζ και τα φράγματα του Ασουάν. Τότε, εκατό περίπου Έλληνες συγκροτούσαν τη μεγαλύτερη ομάδα ξένων στην πόλη Μασάουα, ενώ στα τέλη του 19ου αιώνα απ' τους 200 ξένους που ζούσαν στο Χαράρ οι 60 ήταν Έλληνες.

Μεταξύ αυτών ήταν και οι ιατροί Ιάκωβος Ζερβός και Κ. Κοσμάς, ενώ το μοναδικό ξενοδοχείο της πόλης ανήκε στο Σαμιώτη Σ. Πλακιώτη. Την εξαγωγή του εξαιρετικής ποιότητας καφέ που παράγει η περιοχή του Χαράρ ανέλαβαν Έλληνες και μία από τις μεγαλύτερες εξαγωγικές επιχειρήσεις καφέ ήταν αυτή που έστησαν οι Κεφαλλονίτες αδελφοί Λιβιεράτου. Οι ίδιοι ξεκίνησαν ως έμποροι σιτηρών στη Ρουμανία, μεταφέρθηκαν αργότερα στην Αίγυπτο, πήγαν στην Υεμένη τέλος έφτασαν στην Αιθιοπία, όπου δημιούργησαν υποκαταστήματα σ' όλα τα μεγάλα λιμάνια της Ερυθράς Θάλασσας, στη Μασσαλία και στη Νέα Υόρκη. Οι ελληνικοί εμπορικοί οίκοι, όπως του Κάλου, του Λιβιεράτου, του Ευθυμιάτου, του Ασημακόπουλου, του Γεωργακά κ.α., μεσολαβούσαν στις αγγλικές τράπεζες ως εγγυητές υπέρ του αιθιοπικού κράτους[2].

Την υποδοχή και την εγκατάσταση των Ελλήνων ευνόησε το κλίμα των σχέσεων που είχαν αναπτύξει η Αιθίοπες στο παρελθόν με την Αλεξάνδρεια, το Βυζάντιο και γενικά τον ελληνορθόδοξο κόσμο. Επιπλέον, ο αυτοκράτορας Μενελίκ Β' προσέφερε στους Ευρωπαίους που κατέφθασαν στη χώρα δωρεάν εκτάσεις γης με τίτλους ιδιοκτησίας, προκειμένου να διευκολύνει την παραμονή και την ενσωμάτωσή τους. Παράλληλα τους παραχώρησε και το μονοπώλιο δερμάτων, άλατος, τα δικαιώματα εκμετάλλευσης του υπεδάφους και καλλιέργειας της γης. Οι Έλληνες επιδόθηκαν σε κερδοφόρες δραστηριότητες όπως πριονιστήρια, αλευρόμυλους, εργοστάσια ελαιουργίας-σαπωνοποιίας, οινοπνευματωδών ποτών, κλωστοϋφαντουργίας και μακαρονοποιίας. Αρκετοί ασχολήθηκαν και με το εμπόριο, πολλοί διορίστηκαν σε έμπιστες θέσεις συμβούλων, διευθυντών, γραμματέων στα ανάκτορα και τον κρατικό μηχανισμό, ενώ άλλοι εργάστηκαν στη χάραξη δρόμων, την κατασκευή σιδηροδρομικών γραμμών και το χτίσιμο των πρώτων οικοδομών ευρωπαϊκού τύπου. Έλληνες ίδρυσαν τα πρώτα ξενοδοχεία, καφενεία, παντοπωλεία και λειτούργησαν τον πρώτο κινηματογράφο στην αιθιοπική πρωτεύουσα.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει η ζωή του Φίλιππου Ζαφειρόπουλου, ο οποίος γεννήθηκε το 1874 στη Κωνσταντινούπολη, στη συνέχεια δούλεψε στο φαρμακείο του θείου του στο Κάιρο και το 1896 βρέθηκε στην Αιθιοπία συνοδεύοντας ως διερμηνέας και ταριχευτής αγρίων ζώων έναν Αμερικανό εκατομμυριούχο. Ο Ζαφειρόπουλος διορίστηκε το 1904 από τον Βρετανό πρέσβη στην Αιθιοπία ως επιθεωρητής συνόρων, όπου αντιμετώπισε μεγάλες συμμορίες που κυνηγούσαν ελέφαντες για το ελεφαντοστό και έμαθε τις γλώσσες των ιθαγενών της περιοχής μεταξύ των συνόρων Αιθιοπίας και Κένυας. Έπειτα προσλήφθηκε ως διερμηνέας και γραμματέας αιθιοπικών υποθέσεων στη βρετανική πρεσβεία της Αντίς Αμπέμπα και το 1934 συνόδευσε τον αυτοκράτορα Χαϊλέ Σελασιέ στο ταξίδι του στη Βρετανία, από την οποία παρασημοφορήθηκε. Μεταξύ των γνωστών Ελλήνων εκείνης της εποχής ήταν και ο προσωπικός γιατρός του Χαϊλέ Σελασιέ, ο Ιάκωβος Ζερβός, ο Κλεάνθης Μοσχόπουλος που διορίστηκε επικεφαλής της ασφάλειας του κράτους, ο διευθυντής του τμήματος τηλεφώνων στο υπουργείο Ταχυδρομείων της Αιθιοπίας, Αριστείδης Βούλτσης, και ο υφυπουργός στο υπουργείο Γεωργίας και Εμπορίου, Βασίλης Διαμαντούρος. Εκδότης της πρώτης εφημερίδας που κυκλοφόρησε στην Αιθιοπία ήταν ο Κεφαλονίτης Ανδρέας Καββαδίας, ενώ Έλληνες μηχανικοί, εργολάβοι και κτίστες ανήγειραν τις πρώτες μεγάλες οικοδομές από πέτρα και τούβλο. Επίσης, οι Έλληνες στην Αιθιοπία ήταν από τους πρώτους που άνοιξαν εργοστάσια ποτοποιϊας, σαπουνοποιϊας, ελαιόμυλους, αλευρόμυλους, υφαντουργεία και άλλα.

Το 1935 η ελληνική παροικία είχε ξεπεράσει τα 3.000 μέλη και όταν το 1936 οι Ιταλοί μπήκαν στην Αντίς Αμπέμπα το 90% των καταστημάτων στο κέντρο της πόλης ανήκαν σε Έλληνες. Ελληνικές κοινότητες και σχολεία ιδρύθηκαν εκτός απ' την Αντίς Αμπέμπα, στην Ντίρε Ντάουα και στο Ντέμπι Ντόλο, όπου είχε δημιουργηθεί μια κοινότητα μιγάδων, γόνων Ελλήνων και Κυπρίων που έφθασαν εκεί μέσω Σουδάν χωρίς γυναίκες. Μεγάλο κύμα μετανάστευσης υπήρξε κατά το δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο, κυρίως από τη νησιωτική Ελλάδα. Πολύ γρήγορα οι πρόσφυγες ανέκτησαν τις δυνάμεις τους και εξελίχθηκαν σε κυρίαρχη κοινωνική τάξη. Με δωρεές Ελλήνων οικοδομήθηκαν πολλά κτήρια, σχολεία όπως το Μίχειο Γυμνάσιο, η Ζέκειος Δημοτική Σχολή και ένα μεγάλο οικοτροφείο, ενώ αξίζει να σημειωθεί ότι το άγαλμα της Ελευθερίας στο κέντρο της πρωτεύουσας είναι έργο του πατέρα του Ανδρέα Λεντάκη. Σε αυτή την περίοδο πολλοί Έλληνες κατέλαβαν ανώτατα αξιώματα στη διοικητική δομή της Αιθιοπίας.

Στη μεταπολεμική περίοδο ο αριθμός των ομογενών στην Αιθιοπία ανερχόταν στις 7.000 περίπου. Ωστόσο, η επανάσταση που ανέτρεψε το Χαϊλέ Σελασιά το 1974 έθεσε τέλος και στην ευημερία της ελληνικής παροικίας. Οι περισσότεροι Έλληνες, επαναπατρίστηκαν, με αποτέλεσμα σήμερα να μένουν στην Αιθιοπία περίπου 700 άτομα, από τα οποία τα περισσότερα ζουν στην πρωτεύουσα Αντίς Αμπέμπα. Για τις εκπαιδευτικές τους ανάγκες λειτουργεί ελληνικό σχολείο στην πρωτεύουσα Αντίς Αμπέμπα, σε συνεργασία με το Ελληνικό υπουργείο Παιδείας. Ο Σύλλογος Ελλήνων Αιθιοπίας, που ιδρύθηκε το 1975, αριθμεί πάνω από 600 μέλη και στεγάζεται σε ιδιόκτητο κτίριο στην Αθήνα.

Πηγές:
1. Χασιώτης, Κ. Ι., Κατσιαρδή-Hering, Ο., Αμπατζή, Ευρ. Α. 2006. Οι Έλληνες στη Διασπορά, 15ος -21ος αι. Βουλή των Ελλήνων.
2. ΑΝΑ-ΜΠΑ. 2013. Οι Έλληνες στη Μαύρη Ήπειρο.


http://hellasnet.org/

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου